Legalizacja, wzorcowanie i kalibracja. Czym różnią się te pojęcia?

Legalizacja, wzorcowanie i kalibracja to pojęcia często używane zamiennie, choć dotyczą różnych czynności związanych z kontrolą urządzeń pomiarowych. Różnice mają znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy wynik ważenia wpływa na rozliczenia, kontrolę jakości, proces produkcyjny lub dokumentację laboratoryjną. Warto więc wiedzieć, kiedy potrzebna jest kontrola urzędowa, kiedy wystarczy wzorcowanie, a kiedy konieczna jest regulacja wskazań.

Legalizacja dotyczy zgodności z wymaganiami prawnymi

Legalizacja jest formą prawnej kontroli metrologicznej. Dotyczy przyrządów pomiarowych wykorzystywanych w zastosowaniach, dla których przepisy przewidują taki obowiązek, np. w obrocie handlowym, przy ustalaniu ceny na podstawie masy czy w wybranych zastosowaniach medycznych i aptecznych.

Waga z legalizacją musi spełniać określone wymagania metrologiczne i techniczne. Po przeprowadzeniu wymaganych czynności jej zgodność potwierdzana jest odpowiednim oznaczeniem lub dokumentem. Legalizacja nie jest więc zwykłym sprawdzeniem poprawności wskazań, lecz procedurą wynikającą z przepisów.

Wzorcowanie pokazuje, jak urządzenie rzeczywiście mierzy

Wzorcowanie polega na porównaniu wskazań urządzenia z wartościami odniesienia, zwykle przy użyciu odpowiednich wzorców masy. Pozwala określić różnice między wartością wskazywaną a wartością wzorcową oraz udokumentować wyniki pomiaru.

Wzorcowanie jest szczególnie ważne tam, gdzie prowadzi się nadzór nad wyposażeniem pomiarowym, np. w laboratoriach, działach jakości i zakładach produkcyjnych. Może być wykonywane okresowo, zgodnie z procedurami obowiązującymi w danej organizacji.

Najważniejsze różnice można ująć następująco:

  • legalizacja potwierdza spełnienie wymagań prawnych,
  • wzorcowanie określa właściwości metrologiczne urządzenia,
  • kalibracja w codziennym języku technicznym bywa używana jako określenie regulacji wskazań.

Kalibracja a adiustacja ? warto rozróżniać terminy

W praktyce użytkownicy często mówią o kalibracji, mając na myśli ustawienie wagi tak, aby jej wskazania odpowiadały wartości wzorca. W terminologii metrologicznej taką czynność trafniej określa się jako adiustację. Polega ona na skorygowaniu działania urządzenia zgodnie z procedurą przewidzianą przez producenta.

Samo wzorcowanie nie musi prowadzić do zmiany ustawień. Może jedynie wykazać, że wskazania mieszczą się w przyjętych tolerancjach albo że wymagają dalszej regulacji.

Która procedura jest potrzebna?

Odpowiedź zależy od zastosowania urządzenia. W handlu priorytetem może być spełnienie wymagań prawnych, natomiast w laboratorium większą rolę od